Sankage Steno

Ganun talaga.

Tanga naman

May ishe-share lang akong mga katangahan ko lately bilang tapos na sila at nakapag-reflect na ‘ko nitong nagdaang holiday break. Saka warm up ko na rin ‘tong pagba-blog para du’n sa sinusulat kong kwento.

Last year, bago ako nag-Christmas break, kumain ako du’n sa lagi kong kinakainang sosyal na turo-turo sa may Dela Rosa St. sa Makati. Umorder ako ng dorado na bistek worth P95. E dahil hate na hate ko ‘yung P200 bill, ‘yun ang ipinambayad ko sa kahera. Tapos sinuklian n’ya ‘ko ng limang piso.

Sa katangahan ko at dahil sa puyat nu’ng araw na ‘yon, nawala sa isip ko na 200 nga pala ‘yung binigay ko at hindi sandaang piso. Lagi na lang napapagkamalan ng mga tao ‘yung 200 na 100 lang, kahit sa bus. Ilang beses na ‘kong nalugi dahil hindi nasuklian ‘pag dini-dispose ko ‘yung malas na bill na ‘yon na pakana ni GMA.

O, di ba? Deserve ng perang ‘yon ang hatred ko.

Hindi ko na kinuha ‘yung sukli dahil 1) inisip ko na lang na tip ko sa kanila ‘yung sukli at 2) tinamad na ‘kong lumabas ng office at bumalik sa sosyal na turo-turo.

Then, nu’ng hapong ‘yon, nu’ng pauwi na ‘ko sa bahay, sumakay ako ng ordinary bus at nagbayad ng P21 pesos para kako saktong sampung piso ‘yung sukli. P11 na kasi ang minimum fare sa ordinary bus. E dahil malas nga ako nu’ng araw na ‘yon, nagkataong walang barya ‘yung konduktor.

As in wala talaga kahit singkong duling. So ‘yung binigay kong piso para sakto ang sukli, nabalewala. Tangina lang, di ba? Tapos, ‘yung konduktor, sa kahihintay ng pasaherong magbabayad ng barya sa kanya, nakalimutan na ‘ko. Alam mo ‘yung feeling na iritable ka habang nakasakay sa bus at inaalala ‘yung sukli mong di pa binibigay?

Naisip ko, jusko, kapag minamalas ka nga naman. So ang ginawa ko, nu’ng makarating na ‘ko sa babaan ko, hindi ko na siningil si kuyang konduktor. Di ko na ipinagpilitan pa ‘yung sampung pisong sukli ko. Inisip ko na lang ulit na pamasko ko sa kanya ‘yon.

Then, habang naglalakad pauwi ng apartment, naisipan kong kumain muna ng siomai para kako di na ‘ko lalabas mamayang gabi. Masama na kasi ang pakiramdam ko dahil sa puyat. Feeling ko e lalagnatin ako. Anyway, bumili ako ng siomai sa may kanto sa ‘min worth P20. Nag-abot ako ng singkwenta kay ate. Sinuklian naman n’ya agad ako ng trenta at ipinatong sa gilid ng lalagyanan ng toyo.

Sa sobrang katangahan ko at pagkabangag, nakalimutan kong damputin ‘yung sukli. Naalala ko na lang nu’ng nakauwi na ‘ko sa bahay. E dahil madali lang namang balikan ‘yung sukli, binalak ko pang balikan nga. Pero naisip ko, shet, pangatlong kamalasan ko na ‘to ngayong araw sa sukli-sukli na ‘yan, itodo ko na kaya?

Ayun, tinodo ko nga. Hindi ko na binalikan ‘yung trenta pesos. Inisip ko na lang na pamasko ko ‘yun kay ateng tindera. Saka ang sama na talaga ng pakiramdam ko. Gusto ko na lang mahiga, matulog at mag-Mobile Legends. Kebs na sa pera. Mababawi ko rin naman ‘yon in the future.

So ayun, dahil sa katangahan ko at senior moments nu’ng araw na ‘yon before ng bakasyon ko, nagawa kong palakihin kahit kaunti ang kita ng mga maliliit na negosyante at manggagawang Pilipino sa lugar ko. Nakapag-tip ako sa karinderya nang di sadya. Naparami ‘yung bayad ko sa konduktor sa bus. At nabiyayaan ko ng konting pangkabuhayan si ateng tindera ng siomai.

Kahit pa sobrang sama ng pakiramdam ko dahil nilagnat ko nu’ng gabing ‘yon at dahil sa sunud-sunod na kamalasan ko sa sukli, after giving it some thought, natuwa na rin ako. May magandang naidulot naman sa ibang tao ‘yung katangahan ko.

Litrato ni Smart Padala.

Advertisements

Ang Taong Katula-tula

Litrato ni J. Neil C. Garcia.

Medyo nakakainis na kapag nagbabalik-tanaw ako sa taong 2018, wala akong masyadong maalala maliban sa mga oras na ginugol ko sa pagsusulat. Parang naubos lang ‘yung mga araw ko sa pagharap sa computer, sa puting screen at sa pagpapadugo ng utak hanggang sa tumulo sa pahina ang mga salitang gusto kong sabihin.

Pero habang iniisip ko s’ya, natutuwa na rin ako kahit papa’no dahil kundi sa mga naisulat ko, hindi ko makakamit ‘yung mga bagay na nakamit ko ngayong taon. Pangunahin na rito ang pagkakasali ko sa kauna-unahang National LGBTQ Writer’s Workshop sa UP Diliman noong Hulyo.

Hindi ko gets masyado pero dumami bigla ‘yung mga writer na kaibigan ko sa Facebook dahil do’n. Kung sino-sino ‘yung nag-add sa akin, at kapag tinatanong ko ‘yung mga co-fellows ko sa workshop, saka ko lang sila nakikilala na mga mahuhusay at/o bigating manunulat pala sila sa bansa. In-accept ko na rin kahit di ko sila ka-close. Baka kasi potential rival o judge sila sa Palanca.

I love a good challenge.

Speaking of challenge, medyo olats ako ngayong taon sa mga sinalihan kong contest. Talo ako sa Palanca at hindi pa ina-announce hanggang ngayon ‘yung resulta ng 2nd Lampara Young Adult Writing Contest na pinagwagian ko noong 2017. Pero masaya na rin ako dahil natanggap ako sa isa pang palihan–ang Cordillera Creative Writing Workshop–na ginanap naman sa Baguio.

Masasabi kong mas naging masaya ako sa LGBTQ workshop dahil na rin sa mga nakasama ko roon, pero hindi rin naman magpapatalo ang workshop sa Baguio dahil, believe or not, umakyat akong single doon, at pagbaba ko, may ka-holding hands na ako sa bus. Hahaha!

Ang landi ko, shet.

Hindi ko na idedetalye ang kwento. Sabihin na lang natin na nagka-love life ako sa workshop na iyon kahit sandali lang. Oo, sandali lang. Naging kami noong umakyat na naman ako sa Tagaytay para sa kasal ng kaibigan ko, at pagkababa ko, one week later, hindi na kami. Hindi pa raw s’ya ready.

Na-gets ko naman. Di na ‘ko nanghingi pa ng paliwanag. Ganu’n naman talaga ang buhay, lalo na sa buhay ng mga bakla o bading. Basta masaya ako dahil nagka-love life ako at naging masayang tunay ang napakaikli naming pagsasama. Masasabing isang linggong pag-ibig ang karanasang iyon.

Anyway, marami akong natutunan bilang manunulat ngayong taon, at dahil iyon sa mga workshop na nasalihan ko. Pero to be honest, wala namang naitulong talaga ang workshops sa pagsusulat ko. Baka nga nakasama pa kasi naimpluwensyahan ako ng mga formalist/academician. Mas natuto ako sa mga kwento, karanasan at estilo ng mga kapwa ko fellows at panelista. Mas humusay din ako sa pagki-critique ng gawa ng iba.

Pero ayoko kayong i-bore sa meta-writing. Ayoko rin namang magkwento masyado tungkol sa mga karanasan ko sa ibang tao o ibang fellow. Buhay kasi nila ‘yon at wala akong karapatang isiwalat dito ang mga naranasan at napagkwentuhan namin. Sasabihin ko na lang kung paano ako nagsimulang magseryoso sa pagsusulat ng tula.

Bakit tula?

Kasi, sa unang pagkakataon, nalaman kong kaya kong magsulat ng tula. Salamat nga sa LGBTQ workshop na pinili ako at ang aking akdang “Pag-ibig sa Tinubuang Ari.” (Read: Magkaka-part II s’ya next year.) Sa taon ding ito, natutunan ko kung paano talaga ang sumulat at magbasa ng tula. Salamat sa mga panelista at fellows na nakasama ko sa nabanggit na palihan.

Now humor me as I share a bit of my recent past.

Nagsimula ang pagtula ko sa Bo’s Coffee, doon sa Glorietta 5 sa Makati. Tarantado kasi ‘yung boss ko noon at micromanager. Madalas akong nasasabon kahit hindi ko naman kasalanan ‘yung kapalpakan n’ya. Ang ginagawa ko, nagpapalipas ako ng oras sa coffee shop hanggang sa umayos na ulit ‘yung mood ko.

Doon din ako nagbabasa-basa at nagsusulat ng blog paminsan-minsan. Then one night, napansin ko ‘yung isang barista. To make the story short, na-in love ako (or na-infatuate) sa kanya. Ang ginawa ko, gabi-gabi na ‘kong pumupunta roon para makita s’ya at, in a way, para pormahan s’ya.

Ang ginawa ko para “ligawan” s’ya, nagsusulat ako ng tula sa tissue paper nila at iniiwan doon para ‘pag niligpit na n’ya ‘yung kalat sa mesa ko, makikita n’ya at mababasa. To my surprise, tumalab s’ya. Nabasa nga n’ya ‘yung mga tula ko at, one time, tinanong n’ya ko kung para kanino ‘yung mga tula ko.

“Para sa ‘yo,” sagot ko, sabay talikod at labas ng coffee shop.

And the rest, as they say, is history.

Simula noon, tuwing may mami-meet akong lalaki na talagang gusto ko, at may chance na mahalin ko, sinusulatan ko ng tula. Ang old-fashioned ko, ‘no? Pero ang saya. Kahit wala akong nakatuluyan sa mga lalaking ‘yon, naging masaya naman ako sa mga karanasan ko. At unti-unti kong napaghusay ang kakayahan sa pagsusulat ng tula hanggang sa mapasali nga ako sa isang national workshop.

Karamihan sa mga tulang isinulat ko para sa mga lalaking dumaan sa buhay ko ay nakalagay dito sa blog. Hanapin mo na lang at mag-back read kung nais mo s’yang mabasa. O hintayin mo na lang na manalo ako sa Palanca next year. Isasali ko kasi ‘yung ilan sa kanila. Lol.

Nakakatawa nga e, kasi para akong si Taylor Swift na nagjojowa lang para makapagsulat ng kanta o makagawa ng panibagong album. Ang kaibahan lang siguro, hindi ako kumikita sa mga sinusulat ko, at hindi ako bitter o malungkot sa mga tula ko. Laging masaya o hopeful o may kilig “na hindi tumitili.” Kalma lang.

Iyon naman talaga ang disposisyon ko sa buhay ngayon. Masaya ako, puno ng pag-asa at sagana sa kilig. Oo, maraming heartaches at marami pang darating. Maraming disappointment at frustration. Maraming karanasan sa mga lalaki (at sa buhay-pag-ibig) na mahirap ipaliwanag o tinanggap ko na lang kahit hindi ko alam ang dahilan, pero tinanggap ko silang lahat at piniling maging happy.

Kasi masaya naman talaga ako.

Hindi ko alam kung bakit, pero siguro dahil naging malungkot ako noon at kakambal ng lungkot ang saya, hindi na mahirap sa ‘kin ang humugot ng ligaya sa sarili. Hindi naman kasi talaga nakasalalay sa ibang tao ang kaligayahan ko, pero masaya rin naman ako kapag may kasama, kapag may katuwang. Iyon nga lang, mabilisan. Agad ding nawawala. At tanggap ko din ‘yon.

Actually, may paniniwala nga ako na may sumpa ako sa buhay o sa katawan. Sa tuwing sasapit kasi ang -ber months, taun-taon, lagi akong may nakikilalang lalaki at nagkakaroon ng love life. Nagiging materyal ko rin sila sa mga sinusulat ko. Tapos, bago matapos ang taon, biglang nauudlot ang “relasyon” o bigla na lang silang mananawa o magloloko o mawawalan ng gana.

So inisip ko noon, malas ba talaga ako o malas na sinusulat ko ‘yung mga lalaking dumarating sa buhay ko? Dapat ba hindi ko sila isulat? Mahirap e. Kapag masaya ako o kapag may nagpapaligaya sa akin, hindi madaling hindi ko sila isulat, gawan ng tula o kwento, o iukit sa kung saang puno (totoo man o kathang-isip).

Pero tumigil na rin ako sa paninisi sa sarili o sa superstitious belief na kapag nagsulat ako tungkol sa isang tao e mawawala s’ya sa buhay ko. Hindi naman talaga sila nawala. Hindi nabura ang mga lalaking naging parte ng aking buhay at umalis o naghanap ng iba matapos ko silang maisulat. Sa katunayan, nanatili sila. Nananatili, if I will be completely honest. Baka nga habambuhay na sila sa buhay ko dahil nagsulat ako tungkol sa kanila.

Dahil isinulat ko sila.

At sa ganu’ng paraan ko gustong mabuhay. Sa pagsusulat. Sa pag-ibig. Sa pagiging malungkot at masaya. Sa pagkakaroon ng pag-asa. Sa pagkukwento. Sa pagtula. Lalo na siguro sa pagtula. Na kahit ilang lalaki pa ang dumating at umalis sa buhay ko, mananatili ang pagsusulat, ang mga kwento, ang mga tula. Dahil iyon siguro ang wagas na pag-ibig na nakalaan sa aking buhay.

Pero, syempre, iba pa rin ‘yung may lalaki akong nayayakap, nahahalikan at nakakaniig gabi-gabi. Hahaha! Kaya ko namang maging masaya nang single at kaya ko rin kapag may karelasyon. Happiness is fluid. 🙂

Saka malay mo, baka maisulat ko ang pinakamagandang tula o nobela sa panahong ito kapag umibig ulit ako sa isang lalaki. Hihi. Dahil d’yan, tatapusin ko itong sanaysay ko sa isa sa pinakamaganda at paborito kong tula na naisulat ngayong taon. Nagawa ko ito sa loob lamang ng sampu o labinlimang minuto habang hinihintay ang lalaking pinormahan ko kailan lang at ngayon ay ex ko na.

Sana mas maintindihan mo ang saloobin ko kapag nabasa mo ito:

-30-

Ako ay nagbaliktanaw
sa tatlong banyuhay
ng katawang-lupa
at aking nasipat

tulad ng pagsilip
sa makahulugang talampad

ang uswag nitong buhay
pag-ibig: na kapag hinintay
ay hindi darating,
kapag ipinagpilitan
ay lalong itatanggi.

Sa bangin ng damdamin
pagkapit ay ipinagkait
at nang ako ay mahulog
nahulog naman
sa payapa mong batisan.

Sinisid ko ang pusod
ng iyong danas
at sa lalim ng dalumat
ay aking naunawaan:

Ang kabuluhan ng pasakit noon
ay ang makapiling ka ngayon.

 

#Steno2040: Ang Paghahanda

Iniisip ko na lang talaga na paghahanda para sa aking kampanya sa 2040 ang gagawin ko sa susunod na tatlo o apat na araw. Sa trabaho ko talaga ito. Well, technically, hindi. Hindi s’ya part ng talagang ginagawa ko sa opisina araw-araw. Dagdag lang. Tinanggap ko na rin dahil nakakaawa naman sila. Baka ako pa ang lumabas na masama. Charot!

Bukas, ika-26 ng Nobyembre, pupunta akong Tagum City. Pero dahil walang flight na diretso doon, sa Davao City ako lilipad. Ang problema, walang flight ng umaga sa Davao kapag Lunes. Lahat sa hapon o gabi pa. E gabi ‘yung iko-cover kong event, so malaking problema.

Ang ginawa ko na lang, sinabihan ko ‘yung officemate ko na sa Butuan City ako paliparin ng Monday morning. From there, magba-bus na lang ako ng ANIM NA ORAS papuntang Tagum City. Haggard, pero no choice.

Sa susunod na araw naman, ika-27 ng Nobyembre, kailangan kong pumunta ng Dumaguete City para sa susunod na iko-cover ko. Ang problema, walang direct flight pa-Dumaguete from Davao City o Butuan o Tagum o kahit saang lungsod sa Mindanao. Kaya tanginang pahirapan na naman ang gagawin ko.

Bale ganito ang mangyayari, ideally kung walang aberya. From Tagum, gigising ako ng 4 AM para mag-bus nang dalawang oras paputang Davao City. From Davao, lilipad ako papuntang Cebu City. From Cebu City, lilipad ako papuntang Dumaguete. Ang saya, di ba? Para talaga akong nangangampanya. But wait, there’s more!

Ang potangines na agency na nag-book ng lipad ko, nakalimutan ‘yung Cebu-Dumaguete na connecting flight. Kaya isang malaking gudlak talaga sa ‘kin sa Martes. ‘Pag hindi ito naayos ng office o ng agency, humanda talaga sila sa akin pagbalik ko. Hinding-hindi ko sila tatantanan!

Tapos, sa Miyerkules, ika-28 ng Nobyembre, pupunta naman ako ng Bacolod City para sa huling iko-cover ko. So from Dumaguete (kung makakarating man ako do’n), magbu-bus ako ng ANIM NA ORAS papunta sa Land of Inasal. Lupaypay na lupaypay na ‘ko nito for sure. Baka isinusuka ko na ang pag-travel kahit love ko s’ya talaga.

BUT WAIT, THERE’S MORE!

Dahil nga dagdag na trabaho lang ‘to sa ‘kin, ibig sabihin, may regular tasks pa rin ako: ‘yun ngang ginagawa ko araw-araw sa office. Kaya ang nangyari, nag-advance ako ng trabaho at mga sulatin ng TATLONG ARAW para lang hindi ako maka-miss sa quota ko. Tangina lang, di ba?

Ang tanong: Bakit ko kasi tinanggap?

Well, unang-una, tumanggi na ‘ko. Nahiya na ‘kong tumanggi ulit. Pangalawa, kulang nga talaga sa manpower ang opisina. Hindi ko naman maintindihan kung bakit ayaw nilang mag-hira at kung bakit tanggap sila nang tanggap ng load sa client na hindi naman kayang i-meet pa ang demand. Pangatlo, walang pangatlo. Siguro gusto ko lang ding gawin ito para wala silang masabi sa ‘kin.

O para may masabi ako sa kanila kung sakalaing may masabi sila sa ‘kin in the future.

Ayun, gudlak sa ‘kin sa darating na linggo. Buti na lang at long weekend next week. At least makakapagpahinga ako kahit konti. Or maybe not. Kailangan ko pang magsulat ng nobela at mga tula. Saka kasal ng kapatid ko sa Sabado. Ibig sabihin, #NoRest4TheBest

Image result for Flight philippines

%d bloggers like this: